Ik ben geregistreerd Tax Assurance Provider en heb toegangcodes

Register en kenniscentrum voor de Tax Assurance Provider

Reset fiscaal ecosysteem

Eelco van der Enden Door Eelco van der Enden 20 oktober 2016 Dit artikel delen

Staatsecretaris Wiebes gaat diep door het stof. Hij heeft de Belastingdienst niet onder controle. Maar Wiebes nu afrekenen op een probleem waarvoor de hele Nederlandse fiscale wereld verantwoordelijk is, inclusief de politiek, is unfair. Het grootste verwijt dat je de staatsecretaris kan maken, is onderschatting van het probleem. Een geïnstitutionaliseerde parallelle wereld ontmantel je niet zo maar.

Het Nederlandse fiscale landschap wordt beheerst door een cordon sanitaire bestaande uit Belastingdienst-adviseurs-bedrijfsleven. Tientallen jaren was de Nederlandse fiscale overlegcultuur een voorbeeld voor de wereld. Belastingambtenaren zijn goed benaderbaar en integer. Fiscalisten leggen problemen proactief aan hen voor. De inspecteur handelt naar eer en geweten binnen zijn zelfstandige beslissingsbevoegdheid, het zogenaamde ‘Freies Ermessen’. Zo is de afgelopen 40 jaar een cultuur ontstaan onder Nederlandse fiscalisten dat ‘we er onderling altijd wel uit komen’. Wij, fiscale elite, hebben geen andere regels, kaders of buitenstaanders nodig. We lossen het zelf wel op. Het circuit blijft gesloten.

En toen deden vanaf 2005 technologie en transparantie hun intrede. Digitalisering en horizontalisering waren het gevolg. Die dwongen tot een andere modus operandi. Maar het cordon sanitaire had daar geen zin in. Men predikte een nieuwe manier van werken, maar op de werkvloer merkte de belastingambtenaar daar bar weinig van. Moeten we geen kaders geven waarbinnen we in de nieuwe realiteit effectief en efficiënt kunnen opereren? Een stellig nee was het antwoord. ‘Dejuridisering is het motto’. ‘Nog meer regels zijn slecht, het werkt zo prima!’ aldus NOB, VNO en Belastingdienst in koor: met ‘subjectief dynamische open normen werken we sinds 1953 succesvol’. De veranderingsonbereidheid en het geloof in eigen onfeilbaarheid zitten heel diep. Het ‘goed met elkaar kunnen praten’ lijkt ondertussen een doel geworden, en niet meer een middel tot juiste fiscale regelnaleving. Maar door het maatschappelijke debat rond belastingen zijn de oude spelregels achterhaald. In het buitenland weet men dit al veel langer en reguleert en normeert men digitaliserings- en horizontaliseringsstrategieën. Niet in Nederland. Het is symptomatisch dat we hier nog steeds denken internationaal voorop te lopen bij de horizontalisering van het toezicht. Een doorgeschoten geloof in de eigen onfeilbaarheid.

Het enorme aantal belastingambtenaren dat wil opstappen heeft niet alleen te maken met de hoogte van de ‘afkoopsom’. Ook onvrede over het dagelijkse werk. De Belastingdienst verdient kaders waarbinnen men succesvol kan opereren in een digitaal en transparant tijdperk. Het actief lobbyen tegen verandering vanuit advies- en bedrijfsleven helpt hierbij niet. De top van de Belastingdienst moet meer een eigen nieuwe koers varen. Een in- en externe toezichtstrategie voeren die past bij deze tijd. Voor de Dienst zelf als voor belastingplichtigen. Ook als bedrijven en adviseurs dat (in eerste instantie) niet leuk vinden. Te vaak hoor je bij de introductie van een nieuw beleid of de introductie van een nieuw systeem: ‘maar feitelijk is er niets veranderd’.

Het probleem van de autonomie van de Belastingdienst waar Wiebes naar verwijst is de afgelopen decennia gegroeid met actieve ondersteuning van adviseurs en bedrijfsleven. Hierdoor is de cultuur ontstaan die mede heeft geleid tot het echec van de ‘brede herinvesteringsagenda’. Die cultuur zal niet veranderen met het vervangen van een aantal poppetjes of een zoveelste interne reorganisaties. Het is tijd voor een echte reset van onze fiscale ecosysteem. Dat kan alleen als het fiscale cordon sanitaire word doorbroken en we accepteren dat we al lang niet meer voor lopen op het buitenland. Wiebes alleen de schuld geven is unfair. Maar hij moet nu wel doorpakken. Het feit dat Nederlandse belastingambtenaren de juridische interpretatie van een afvloeiings-arrangement laten prevaleren boven doel en strekking van die regel en er zo veel ambtenaren gebruik van willen maken is een slecht teken. Dat duidt op interne rot.

Reageer

Blog Archief

Volg Tax Assurance

Ontvang de nieuwsbrief

Tax Assurance

is een initiatief van
Stichting RTAP en Domus Editoria